KO E NGAAHI MEʻA FAKAOFO ʻE FITU ʻO MĀMANÍ
Lolotonga ha lēsoni hisitōlia ʻa ha kalasi, naʻe pehē ʻe he faiakó ki he kalasí ke nau taki taha tohi ʻi he ʻene pepa ha ngaahi meʻa ʻoku nau pehē ko e "Ko e Ngaahi Meʻa Fakaofo Taha ʻe Fitu ʻo Māmaní."
Hili ha ngaahi miniti, naʻe fakamāʻopoʻopo ʻa e ngaahi talí. Neongo naʻe ʻi ai ha ngaahi faikehekehe ʻo e ngaahi talí, ka naʻe iku ʻo tokolahi taha ʻa e ngaahi meʻa ko ʻeni ʻe fitu:
1. Ko e Ngaahi Pilamita ʻo ʻIsipité,
2. Ko e Faʻitoka Fakamanatu ko Taj Mahal ʻi Agra, ʻInitia,
3. Grand Canyon (Teleʻa Lilifa ʻi ʻAmelika),
4. Kānali ʻo Panama,
5. Fuʻu Fale Taua ko e Empire State Building ʻi Niu ʻIoake,
6. Fuʻu Falelotu ko St. Peter's Basilica ʻi Loma, pea mo e
7. Fuʻu ʻĀ-Fonua ʻo Siainá (The Great Wall of China).
Lolotonga hono tānaki mo fakamāʻopoʻopo mo fakafikefika ʻa e ngaahi tali ʻa e tamaiki ʻo e kalasí, naʻe fakatokangaʻi atu ʻe he faiakó ʻoku kei ʻi ai ha toko taha ʻi he kalasí kuo teʻeki ke ʻosi ʻene laʻi pepá. Ko ia naʻa ne fehuʻi atu pe ʻoku ʻi ai ha meʻa ʻe faingataʻaʻia ai. Naʻe tali mai ʻe he kiʻi taʻahiné, "ʻIo, ʻoku ou kiʻi faingataʻaʻia. ʻOku ʻikai ke u lava ʻo fakapapauʻi ʻa e ngaahi meʻa fakaofo ʻe fitú, he ʻoku fuʻu lahi ʻaupito ia he fitú ʻa e ngaahi meʻa fakaofó."
Ko ia naʻe tali atu ʻe he faiakó ʻo ne pehē: "Fēfē ke ke lau mai ʻa e ngaahi meʻa fakaofo ko iá ke tau fanongo ki ai heiʻilo naʻa mau lava ai ʻo tokoni atu." Naʻe kiʻi veiveiua ʻa e kiʻi taʻahiné, ka ʻi he hili pē ha kiʻi taimi siʻi naʻa ne toki lau mai ʻo pehē:
"ʻOku ou mahalo ko ʻeni ʻa e ngaahi meʻa fakaofo taha ʻe fitu ʻi māmaní":
1. Ko ʻete sió,
2. Ko ʻete fanongó,
3. Ko ʻete lave ki ha meʻa ʻo te ongoʻi,
4. Ko ʻete lava ʻo tala ʻa e ifo ʻo ha meʻakai,
5. Ko ʻete lava ʻo ongoʻi, (fiefia, mamahi etc)
6. Ko ʻete kata, pea
7. Mo haʻaku lava ʻo ongoʻi ʻofa."
Naʻe fakalongo mate ʻa e lokí ʻo fuoloa ʻo ʻikai lava ha taha ke lea. Tā ko e ngaahi meʻa ʻoku ʻikai ke tau faʻa fakakaukau ki aí, ʻo tau pehē ko e ngaahi meʻa noaʻia pe mo ʻikai mahuʻingá, tā ko e ngaahi toki meʻa fakaofo moʻoní ia, pea ʻoku tau maʻu foaki mai pe kiate kitautolu, pea ʻoku mahuʻinga ke tau faʻa fakalaulauloto ki ai.
Ko e ngaahi meʻa mahuʻinga taha mo fakaofo taha ʻi he moʻuí ʻoku ʻikai lava ke tau ngaohi pe langa ʻaki hotau nimá, pea ʻe ʻikai te tau lava ʻo fakatauʻaki ha fuʻu paʻanga.
"ʻEte lelei kotoa pē ko e foaki!"